Kaynak Yöntemleri Nasıl Sınıflandırılır? Türleri ve Farkları

Kaynak Yöntemleri Nasıl Sınıflandırılır?

Kaynak yöntemleri, parçaların nasıl birleştirildiğine göre sınıflandırılır. En temel ayrım, birleşme sırasında ana malzemenin eritilip eritilmediğidir: ergitme kaynağında birleşme bölgesi erir; katı hâl kaynağında ise ana malzemeler eritilmeden birleştirilir. Bunun yanında yöntemler kullanılan enerji kaynağına, sarf malzemesine ve uygulamanın elle ya da otomasyonla yapılmasına göre de gruplandırılabilir.

Bu ayrımları bilmek, benzer görünen yöntemlerin farkını anlamayı kolaylaştırır. Örneğin örtülü elektrot, MIG/MAG ve TIG kaynağı birbirinden farklı uygulamalardır; ancak üçünün de temelinde elektrik arkı bulunur.

Ergitme Kaynağı Nedir?

Ergitme kaynağında birleştirilecek parçaların birleşme bölgesi ısıyla eritilir. Oluşan kaynak banyosu soğuduğunda parçalar arasında bağlantı meydana gelir. Yönteme ve işe bağlı olarak ilave kaynak metali kullanılabilir veya kullanılmayabilir.

Ergitme kaynağı, kullanılan ısı kaynağına göre elektrik arkı, gaz alevi veya yoğunlaştırılmış ışın gibi alt gruplara ayrılabilir. Örtülü elektrot, MIG/MAG, TIG ve lazer kaynağı bu geniş grupta değerlendirilen örneklerdir.

Elektrik Ark Kaynağı

Elektrik ark kaynağında gerekli ısı, elektrot ile iş parçası arasında oluşan elektrik arkından sağlanır. Yaygın ark kaynağı yöntemleri şunlardır:

• Örtülü elektrot kaynağı (MMA): Örtülü elektrot kullanılır. Montaj ve bakım-onarım gibi farklı işlerde uygulanabilir.
• MIG/MAG kaynağı: Kaynak teli torçtan sürekli beslenir. Uygun koruyucu gaz, kaynak bölgesini korumak için kullanılır.
• TIG kaynağı: Ark, tungsten elektrotla oluşturulur. Gerekiyorsa ilave kaynak teli ayrı olarak verilir.
• Tozaltı kaynağı: Ark ve kaynak bölgesi, granül kaynak tozunun altında çalışır. Uygun işlerde mekanize üretime elverişlidir.

Bu yöntemlerin hepsi “ark kaynağı” olsa da kullanılan elektrot veya tel, koruma biçimi, ekipman ve uygulama koşulları farklıdır.

Gaz Alevi ile Kaynak

Gaz aleviyle yapılan kaynakta ısı, yanıcı gaz ile oksijenin oluşturduğu alevden elde edilir. İşin gereğine göre ilave metal kullanılabilir. Seçilecek yöntemin malzeme, parça kalınlığı ve beklenen bağlantı özellikleriyle uyumlu olması gerekir.

Lazer Kaynağı

Lazer kaynağında yoğunlaştırılmış lazer ışını birleşme hattına yönlendirilir. Hassas ve tekrarlanabilir üretim gerektiren bazı uygulamalarda tercih edilebilir. Parça hazırlığı ve sistemin güvenlik koşulları önemlidir. Ayrıntılı bilgi için Lazer Kaynağı Nedir? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Katı Hâl Kaynağı Nedir?

Katı hâl kaynağında ana malzemeler birleşme sırasında eritilmez. Bağlantı; yönteme bağlı olarak basınç, sürtünme, kontrollü ısı veya bunların birlikte uygulanmasıyla oluşturulur. Sürtünme kaynağı ve sürtünme karıştırma kaynağı bu grubun bilinen örneklerindendir.

Katı hâl yöntemlerinin ekipmanı ve uygulama koşulları, günlük atölyelerde yaygın görülen örtülü elektrot veya MIG/MAG kaynağından farklıdır. Hangi yöntemin seçileceği malzemeye, bağlantının tasarımına ve üretim hedeflerine bağlıdır.

Direnç Kaynağı Hangi Gruptadır?

Direnç kaynağında parçaların temas bölgesinden geçirilen elektrik akımı ısı oluşturur; uygulamaya göre basınç da kullanılır. Punta kaynağı ve dikiş kaynağı bu başlık altında bilinen yöntemlerdir. Direnç kaynağını her durumda tek bir “ergitme” veya “katı hâl” tanımına indirgemek doğru değildir; birleşmenin nasıl oluştuğu kullanılan direnç kaynağı yöntemine bağlıdır.

Kaynak Yöntemleri Başka Nasıl Gruplandırılır?

Ergitme ve katı hâl ayrımının dışında kaynak işlemleri farklı sorulara göre de sınıflandırılabilir:

• Malzemeye göre: Metal kaynak uygulamaları ve termoplastiklerin birleştirilmesinde kullanılan kaynak yöntemleri.
• Uygulamanın amacına göre: Parçaları birleştirme veya bir yüzeye malzeme ekleyerek dolgu ve kaplama yapma.
• Çalışma biçimine göre: Elle, mekanize ya da otomatik gerçekleştirilen işlemler.
• Enerji kaynağına göre: Elektrik arkı, gaz alevi, direnç, lazer ışını veya mekanik enerji kullanan işlemler.

Bu sınıflandırmalar birbirinin yerine geçmez. Örneğin MIG/MAG kaynağı hem ergitme kaynağı hem elektrik ark kaynağıdır; ayrıca elde veya otomasyonla uygulanabilir.

Lehimleme ve Sert Lehimleme Kaynak mıdır?

Lehimleme ve sert lehimleme de parçaları birleştirme yöntemleridir; ancak tipik uygulamalarında ana malzemeler eritilmez, araya verilen ilave malzeme eritilir. Bu yönleriyle ergitme kaynağından ayrılırlar. Birleştirme işlemlerini karşılaştırırken yalnızca kullanılan ısıya değil, ana malzemenin ve ilave malzemenin nasıl davrandığına bakmak gerekir.

Hangi Kaynak Yöntemi Seçilmeli?

Tek bir yöntem her iş için en iyi seçenek değildir. Seçim yaparken şu sorulara yanıt verilmelidir:

• Birleştirilecek malzemeler ve yaklaşık kalınlıkları nedir?
• İş, atölyede mi sahada mı yapılacak?
• Kaynak dikişinde hangi dayanım ve görünüm bekleniyor?
• Üretim tek parça mı, tekrarlanan bir işlem mi?
• Hangi makine, torç, elektrot veya kaynak teli mevcut?
• Uygulama için belirlenmiş bir kaynak prosedürü var mı?

Kullanılacak yöntemi belirledikten sonra uygun ekipman ve sarf malzemesini birlikte seçmek gerekir. Kaynak Makinaları kategorimizde makine seçeneklerini, Kaynak Telleri ve Elektrodları kategorimizde ilgili sarf malzemelerini inceleyebilirsiniz. Ürün uyumluluğu konusunda destek için 0 505 238 06 61 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

MIG/MAG ve TIG aynı kaynak yöntemi midir?

Hayır. İkisi de elektrik ark kaynağı grubundadır; ancak MIG/MAG yönteminde tel elektrot sürekli beslenirken TIG yönteminde ark tungsten elektrotla oluşturulur.

Plazma kesme bir kaynak yöntemi midir?

Plazma kesmenin temel amacı malzemeyi birleştirmek değil, kesmektir. Plazma kaynağı ise ayrı bir birleştirme işlemidir; iki terim birbirine karıştırılmamalıdır.

İnverter kaynak ayrı bir kaynak yöntemi midir?

Hayır. İnverter, kaynak makinesinin elektrik gücünü yönetirken kullandığı teknolojiyle ilgilidir. Bir inverter makine desteklediği özelliklere göre MMA, MIG/MAG veya TIG gibi farklı yöntemlerde kullanılabilir.